•Rehber Hakkında • Reklam Ücretleri  •Diğer Rehberlerimiz  •Referanslar  •Şirketimiz Hakkında •İletişim
• Ana Sayfa

AZERBAYCAN

AZERBAYCAN TÜRKİYE TİCARET REHBERİ

 
Azerbaycan’ın Kısa Tarihçesi

Türklerin Azerbaycan’a geliş tarihlerinin Milattan önceki zamanlara, Saka-İskit dönemine tesadüf ettiği sanılmaktadır. M.S. 395-96 yıllarında Hun Türklerinin bir kısmının Balkanlardan Trakya’ya ilerlerken, bir kısmının da Kafkaslar üzerinden Anadolu’ya indikleri, iç Anadolu bölgesine kadar geldikten sonra Azerbaycan-Bakü yoluyla kuzeye, merkezlerine döndükleri bilinmektedir.

            Selçuklu Türklerinin Azerbaycan’da ilk görülmeleri, 1015-1021 yılları arasında Çağrı Bey tarafından bölgeye yapılan akınlarla başlar. Tuğrul Bey’in 1054’de Gence’yi kurtarmak için Bizans’a yapmış olduğu sefer, Azerbaycan üzerinden Doğu Anadolu’ya olmuştur. Sultan Alparslan zamanında, Azerbaycan bölgesindeki diğer krallıklar tamamen etkisiz hale getirilmiş ve bu yüzden Alparslan’a Ebu’l-feth unvanı verilmiştir. Melikşah dönemi ise, Azerbaycan’ın Türkleşmesinin son safhasını oluşturur. Çağdaş kaynaklarda Azerbaycan bölgesine gelen Türkmenler için “karınca gibi kalabalık” ifadesi kullanılmıştır.

            Gence’de Selçuklu Devleti’nin bir valisi olan Şemsettin İldeniz’in 1146’da bölgeye hakim olması ile Atabegler dönemi, daha doğrusu İldenizliler devri başlamıştır. Yine bu zamanda, Şamahı’da Şirvanşahlar sülalesi hüküm sürüyordu. 1231’de Celalettin Harzemşah’ı takip eden Moğol kuvvetlerinin bölgeye gelmesi ise İlhanlılar döneminin başlangıcını teşkil eder.

            Azerbaycan, İlhanlılar’dan sonra kısa bir süre Altınordu’nun hakimiyetinde kalmış, 1358’den itibaren de Celayirlilerin egemenliğine girmiştir. Fakat bu durum Timur’un 1383’de Azerbaycan’ı emirliğine katmasına kadar sürmüştür. Timur’un 1405’de Çin seferine çıktığı sırada ölmesiyle Azerbaycan’da yine Türkmen boylarından Karakoyunlular ve Akkoyunlular devri başlamıştır. Bu Türkmen devletleri zamanında Azerbaycan Türk nüfusu bakımından en yoğun dönemini yaşamıştır.

            Safevi hanedanlığının siyasi olarak kuruluşu 1502’de Şeyh İsmail’in Nahçıvan’da Akkoyunlu ordusunu yenmesiyle başlar. Safevi tarikatının şeyhi Şah İsmail’in bu denli güçlenmesinin en önemli sebebi Türkmen boy ve aşiretlerine son derece güvenmesi ve Türk unsuruna değer vermesinden kaynaklanmaktadır. Ne yazık ki, tarihimiz asıl unsurlarını Türkmen boylarının oluşturduğu iki Türk devletini; Safevi ve Osmanlı Türk devletlerinin karşı karşıya geldiğini gösteren hadiselerle doludur. Buna en çarpıcı örnek olarak, Çaldıran Meydan Muharebesi (1514) gösterilebilir. Bu durum Afşar Hanedanlığı’nın kuruluşuna kadar devam eder (1732).

            Azerbaycan hanlıkları kuzey ve güney diye iki grubta toplanabilir. Kuzeyde; Şeki, Gence, Bakü, Derbent, Kuba, Nahçıvan, Talış, Revan. Güneyde; Tebriz, Urumiye, Erdebil, Hoy vs.

16 ve 17. yüzyıllarda Türk topraklarını işgale başlayan Rusya 17. asra gelince Kafkasya üzerine seferlere başlamıştır. Tek başlarına Ruslara karşı mücadele etmenin zor olduğunu anlayan Azerbaycan hanlıkları Ruslara karşı, beraber hareket etmeyi denemişler, ancak 1801’de Gürcistan, 1804’de Gence Rusların eline düşmüş. 1813’den itibaren de Karabağ’da yerleşmeye çalışmışlardır. 1828’e kadar Karabağ Rusya ile İran arasında çekişme konusu olmuştur. Karabağ’ın da içinde olduğu Aras’ın kuzeyinde kalan Revan, Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti, Gence ve sair Azeri hanlıkları 1828’deki Türkmençay  Antlaşmasıyla Rusların eline geçmiştir. Böylece Aras nehrinin güneyinde kalan ve Azerbaycan topraklarının 2/3’ünü oluşturan kısım da İran’a bırakılmıştır.

            İlk bağımsız Azerbaycan Devleti 28 Mayıs 1918 tarihinde Çarlık Rusyası’ndan bağımsızlığını kazanmış olan vilayetlerin birleştirilmesiyle “Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti” olarak kurulmuş ve Cumhurbaşkanlığı’na Mehmet Emin Resulzade getirilmiştir. Cumhuriyet Osmanlı İmparatorluğu tarafından derhal tanınmıştır.

Sürekli istikrarsızlık içinde bulunan Azerbaycan’ın bu bağımsızlığı ancak 23 ay devam etmiştir. 1920 yılında 27 Nisanı 28 Nisana bağlayan gece Sovyet Ordusunun Azerbaycan’ı işgali ile Bağımsız Azerbaycan Devleti sona ermiştir. Bu tarihten sonra başlayan 70 yıllık bir sürede “Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti” olarak Sovyetler Birliğine bağlı 15 Cumhuriyetten biri olmuştur.

İlk Bağımsız Azerbaycan Devleti Türk tarihi boyunca adı “Demokratik Cumhuriyet” olan ve Latin alfabesini ilk benimseyen Türk Devleti olması bakımından önem taşımaktadır.

• Azerbaycan Ülke Bilgileri
• Azerbaycan Yatırım Ofisi
• Azerbaycan Ticaret Ateşeliği
• Ticari İlişkiler
• Nasıl İş Yapılır
•  Azerbaycan Ticari Mevzuatı
• Azerbaycan Faydalı Adresler
• Azerbaycan Fuarları
• Azerbaycan İstatistikleri
• Azerbaycan Gümrük Kapıları
• Azerbaycan İhaleler
• Azerbaycan Şirketleri
• İhraç edilen ürünler
• İthal edilen ürünler
• İthalat Prosedürü
• Bankacılık Sistemi
• Azerbaycan Turizmi
• Azerbaycan Tarihi
• Azerbaycan Medyası
• Azerbaycan Ticari Haberleri
Nüfus
:
 8.896.900
Yüzölçümü
:
 86.600  km2
Başkent
:
 Bakü
Kişi Başına Düşen Milli Gelir
:
 4.874,1 Dolar (2009)
Başlıca Şehirler
:
 Gence, Sumqayıt, Lenkeran, Mingeçevir, Şeki, Guba, Şirvan
Telefon Kodu:
00 994 12 (Sabit)               
00 994 50 (Azercell)
 00 994 55 (Bakcell) 
00 994 70 (Azerfon






     
 Azerbaycan, 1922’de Kafkasya ötesi Sosyalist Federal Sovyet Cumhuriyeti’ne katılmış, 1936’dan sonra ise Azerbaycan SSC adını almıştır. Azerbaycan Sovyetler Birliğine katıldıktan sonra sürekli toprak kaybetmiştir. 1920 yılında 114.000 km2 olan yüz ölçümü bugün 86.600 km2’ye düşmüştür. Stalin zamanında yapılan düzenlemelerle Ermenistan Azerbaycan, Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ve Türkiye arasına uzatılarak bir yandan Azerbaycan’la Nahçıvan’ın, bir yandan da Anadolu Türkleriyle, Azerbaycan Türklerinin ve Türkistan Türklerinin arasındaki irtibat kesilmeye çalışılmıştır.

            1920’den itibaren 70 yıllık süreyle Sovyetler Birliği’nin bir parçası olan Azerbaycan 1990’da Sovyetler’in dağılma sürecine girmesiyle bağımsızlık hareketlerine sahne olmuştur. Azerbaycan Halkının bağımsızlık isteği 19-20 Ocak 1990 tarihinde Sovyet ordusu tarafından kanlı bir şekilde bastırılmışsa da, bağımsızlık hareketinin önüne geçilememiştir.          

Bu olaylardan sonra bağımsızlık hareketleri daha da hızlanmış, ülkede geniş bir taban desteği bulan Halk Cephesi Hareketi’nin baskısıyla 31 Ağustos 1991 tarihinde Azerbaycan bağımsızlığını ilan etmiş, 18 Ekim 1991’de Milli Meclis Bağımsızlık Kanunu kabul etmiştir. 70 yıllık aradan sonra 7 Haziran 1992 tarihinde ilk defa yapılan demokratik Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Halk Cephesi Lideri Ebülfez Elçibey Cumhurbaşkanlığına getirilmiştir.

            Ağır problemler karşısında zor durumda kalan Elçibey Nahçıvan Milli Meclis Başkanı Haydar Aliyev’i göreve davet ederek kendisi Nahçıvan’a çekilmiştir.

            Yönetime gelen Haydar Aliyev önce Azerbaycan Milli Meclis Başkanlığına getirilmiş, 3 Ekim 1993 tarihinde yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ise 5 yıllığına Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev, 11 Ekim 1998 tarihinde yapılan seçimlerde ikinci defa Cumhurbaşkanlığı görevine seçilmiştir. 15/10/2003 tarihinde yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimlerine sağlık nedenleriyle katılamayan Haydar Aliyev’in yerine oğlu İlham Aliyev katılarak Azerbaycan’ın yeni Cumhurbaşkanı seçilmiştir. 2008 yılında İlham Aliyev ikinci döneme Azerbaycan’ın Cumhurbaşkanı seçilmiştir.

 Dağlık (Yukarı) Karabağ Problemi

 Bugünkü Dağlık (Yukarı) Karabağ sorununun çıkış noktası 1988’e gitmektedir. 1989’daki nüfusu yaklaşık 192.000 olan ve Ermeniler arasında Artsakh (Sık Orman) adıyla da anılan 4.400 km2 büyüklüğündeki bölge, SSCB döneminde Azerbaycan SSC’ye bağlı halkının yaklaşık %70’inin Ermeni olduğu bir özerk bölgeydi.

1980’lerin sonunda SSCB’nin dağılma sürecine girmesiyle, 1923’de Azerbaycan’a bağlı olarak oluşturulan Dağlık Karabağ Özerk Bölgesi Sovyeti 20 Şubat 1988’de Azerbaycan, Ermenistan ve SSCB Sovyetlerine müracaat ederek Azerbaycan’dan ayrılmak ve Ermenistan’a bağlanmak istediğini bildirdi. Azerbaycan Yüksek Sovyeti, bu kararı ve başvuruyu reddetti. Bunun, Birlik cumhuriyetlerinin sınırlarının bu cumhuriyetlerin mutabakatı olmaksızın değiştirilemeyeceğini hükme bağlayan SSCB anayasasına aykırılığı nedeniyle yasadışı bir girişim olduğunu ileri sürdü. Temmuz 1988’de, SSC Yüksek Sovyeti, Ermenistan Yüksek Sovyetinin Dağlık Karabağ’ı Ermenistan Cumhuriyeti içine alma kararını red ederek Ocak 1989’da Dağlık Karabağ’da yönetimi devraldı.

Azerbaycan ve Ermenistan’ın 1991’de bağımsızlıklarını kazanmalarının ardından 26 Kasım 1991’de Azerbaycan Karabağ’ın özerklik statüsünü feshederek bölgeyi doğrudan merkezi yönetime bağladığını açıkladı. Ermenilerin “Yukarı Karabağ Özerk Cumhuriyeti” adıyla BDT’ye girme başvurusu reddedildi. 1992 başlarında Rus birliklerinin Karabağ’dan çekilmelerinin ardından anlaşmazlık savaşa dönüştü ve 1992 ortalarında Karabağ Ermeni olmayan nüfustan arındırıldı. Ardından, Rusların da yardımıyla Ermeniler, 1993-94 döneminde Karabağ ve çevresindeki geniş bir çemberi ele geçirdiler ve Laçin koridoru vasıtasıyla Ermenistan’la doğrudan kara bağlantısı sağladılar. Halen Azerbaycan topraklarının %20’si Ermeni işgali altındadır. Yaklaşık 1 milyon Azerbaycan Türkü kaçkın (mülteci) durumundadır; Ermenistan’da ise savaş dolayısıyla ortaya çıkan ekonomik zorluklar nedeniyle nüfusun yaklaşık 1/4’ü ülkeyi terk etmiştir.

Çatışmanın bölgede yayılma ihtimali belirince, AGİT Bakanlar Konseyinin 24 Mart 1992’de aldığı bir kararla, soruna çözüm bulmak üzere Türkiye’nin de dahil olduğu 11 üyeli Minsk Grubu oluşturuldu. Rusya’nın aracılığıyla 24 Mayıs 1994’de Moskova’da imzalanan ateşkes birçok ihlale rağmen halen yürürlüktedir. Azerbaycan, Ermeni işgali altındaki topraklarının diplomasi yoluyla geri alınması, bu mümkün olmazsa toprakların savaşarak alınacağı şeklindeki politikasını devam ettirmektedir.