AZERBAYCAN

 Azerbaycan’ın Dış Ticaret Mevzuatı

             Azerbaycan Cumhuriyeti’nde dış ticaret işlemleri; 24/6/1997 tarihinde  onaylanan Cumhurbaşkanı Fermanı, Katma Değer Vergisi’nden Muaf Olan Malların Listesi hakkında 124 nolu Karar ile Gümrük Vergilerinin Oranları hakkında 12 Nisan 2001 tarih ve 80 nolu Karar hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir.

            İhracat İşlemleri: Ülke sınırları içerisinde üretilen veya ithal edildikten sonra  yeni bir üretim sürecine sokularak mamul hale getirilen malların ihracı gerçek ve tüzel kişiler tarafından serbestçe yapılabilmektedir.

            Bakanlar Kurulu  tarafından yapılan veya ilgili devlet organlarından izin alınarak gerçekleştirilen ihracat işlemleri dışında kalan bütün diğer malların ihracı Gümrük Organlarına  beyan edilerek gerçekleştirilmektedir. 

            Kredili ihracat işlemlerinde ihracatı yapan şirketin devlet şirketi veya en az %50’si devlete ait olan şirketler olması halinde, anlaşmaların mutlaka İktisadi İnkişaf Bakanlığı’na kaydedilmesi gerekmektedir. Diğer hallerde kredili ihracat Gümrük Organlarına  önceden beyan  edilerek  gerçekleştirilebilmektedir.

            Azerbaycan Cumhuriyeti’nde devlet kuruluşlarında üretilmiş malların ihracı  ancak, üretimi gerçekleştirenlere ürün bedelleri tam olarak ödendikten sonra  mümkün olabilmektedir.

            Yeniden ihracat işlemlerinde ise (Reeksport)  ihracat işlemleri ile ilgili yapılan anlaşmalar Azerbaycan Cumhuriyeti’nin uluslararası yükümlülükleri gereğince belirtilen durumlarda İktisadi İnkişaf Bakanlığı’ndan kayıttan geçirilmesi, diğer hallerde ise Gümrük Organlarına beyan edilmesi ile gerçekleşmektedir.

            Konsinye ticaretinde süre, malların Gümrük Organlarına beyan edildiği günden itibaren en fazla 180 gündür. Satıştan elde edilen hasılat malların satışından itibaren 10 iş günü içerisinde Azerbaycan Cumhuriyeti’deki banka hesabına yatırılmalıdır.

            Geçici ihraç amacıyla gönderilen mallar Gümrük Vergileri ödenmek şartıyla gönderildikleri ülkelerde satılabilir. Aksi taktirde mallar 30 gün içerisinde tekrar geri getirilmelidir.

             İthalat İşlemleri: Azerbaycan Cumhuriyeti’ne gerçek ve tüzel kişiler tarafından kendi dövizleri ile konsinye veya devlet garantisine bağlı olmayan krediler hesabına yapılan ithalat işlemleri ile ilgili yapılmış anlaşmalar (Bakanlar Kurulu tarafından yapılan ve ilgili devlet organlarından izin veya lisans alınarak gerçekleştirilen ithal işlemleri hariç) Gümrük Organlarına beyan edilmek suretiyle gerçekleştirilmektedir.

            Gerçek ve tüzel kişiler tarafından ithal edilen malların gümrük değerlerinin kontrolü yapılmakta olup, bu işlemler Gümrük Organları tarafından gerçekleştirilmektedir.

            Bazı stratejik malların ithalatı (silah, barut, patlayıcı maddeler vs.) Bakanlar Kurulu’nun izni ile gerçekleştirilmektedir.

            Barter yoluyla yapılan dış ticaret işlemlerinde, eşdeğer malların gönderilmesi ve teslim süresi en fazla 90 gündür. Mallar gönderilmediği takdirde mal bedeli mukavelede belirtilen döviz cinsi ile 10 iş günü içinde alacaklının banka hesabına yatırılmalıdır. Ayrıca, barter işlemleri İktisadi İnkişaf Bakanlığı’nın iznine tabidir.

            Geçici kabul işlemlerinde, ihracat ve ithalat işlemlerini yapan devlet müessesesi ise İktisadi İnkişaf Bakanlığı’ndan izin alınarak, gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılması halinde ise Gümrük Organlarına beyan edildikten sonra gerçekleştirilir.

            Ayrıca, kuralların Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu Kararı ile  belirlenmesi kaydıyla İktisadi İnkişaf Bakanlığı’nın izni ile sınır ticareti  yapılabilmektedir.

            İhraç edilen malların bedelinin önceden ödenmiş olması veya gayri kabili rücu akreditif yolu ile veyahut yetkili bankaların teminatının bulunması suretiyle ihracının gerçekleştirilmiş olması gerekmektedir. Malların ülke dışına çıkarılmasında bu üç yöntemden birinin kullanılmış olduğunun Gümrük Organlarına tevsiki gerekmektedir.

            Gümrük Vergileri:  Azerbaycan’a ithalat esnasında  mal guruplarına göre nisbi olarak %0, % 0,5, %1, %3, %10, ve %15 olarak Gümrük Vergisi uygulanmaktadır.

            Maktu vergi oranları ise ölçü birimlerine göre (kg., lt., adet, m², m³, cm³, metre, çift) farklılık arz etmekte ve ABD Doları ile 0.06 sentten 40 ABD Dolarına kadar çıkmaktadır. Fasıllar itibariyle gümrük taifeleri ekte yer almaktadır.

            Azerbaycan Devleti Gümrük Organları tarafından asgari ithal fiyatı  belirlenerek, bu fiyatın altında beyan edilen mallara belirlenmiş fiyatlar üzerinden Gümrük Vergisi uygulanabilmektedir. Bu yetki Gümrük Kanununda düzenlenmiştir.